Enstantene Hızı

FOTOĞRAF ÇEKİMİNDE fotoğrafların kalitesini ışıktan sonra muhtemelen en çok etkileyen şey enstantane hızıdır. Deklanşöre basarak ışığın sensöre erişimine izin verdiğinizde seçmiş olduğunuz enstantane hızı sadece doğru pozlama oluşturmakla kalmıyor, aynı zamanda fotoğrafınızın bulanık, keskin ya da hareketin donmuş olup olmayacağını belirliyor. Peki doğru enstantane hızına nasıl karar verirsiniz? Bu aslında ortamın ışık koşullarına, öznenin türüne, kullandığınız ekipmana, elde etmek istediğiniz efekte ve daha birçok başka faktöre bağlıdır. Tabi tüm bu faktörlerin deklanşöre basmadan önce düşünülmesi gerekiyor, böylece bir anı kaçırabilir ya da tam on ikiden vurabilirsiniz. İlerleyen sayfalarda bu faktörlere değineceğiz ve bunların fotoğraflarınızda nasıl bir etki yarattığını ve nasıl kontrol edeceğinizi anlatacağız. Her şeyden önce yapmanız gereken bir şey var: kameranızı tam otomatik modundan çıkartın.Enstantane hızlarını anlamak ve yönetebilmek için oto veya program modları yerine size daha fazla kontrol sunan bir mod seçmelisiniz. Enstantane-öncelikli mod bunun için iyi bir başlangıç olacak ama maksimum kontrol için bizim de burada değindiğimiz gibi eninde sonunda manuel modun sınırsız dünyasına dalmak isteyeceksiniz. Hadi başlayalım…

 

Enstantane hızlarını kavrayın

Fotoğrafta hareketi kontrol altına almak ve yakalamak için gereken bilgileri öğrenin...

 

   DAĞINIK SULAR, İpek gibi pürüzsüz şelaleler ya da kıyıya sertçe vuran dalgalar; tarzınız ne olursa olsun size uygun bir enstantane hızı bulunuyor. Takımınızın golünü tam anında yakalayabilir, bir çocuğun yüzündeki anlık ifadeyi ölümsüzleştirebilir ya da yavaş hareket eden bir özneyi hızlıymış gibi gösterebilirsiniz, bunların hepsi enstantane hızlarıyla mümkün! DSLR fotoğraf makinelerindeki enstantane hız aralığı 1/8000sn ile 30 saniye arasındadır, bu hızın ötesine ise Bulb modu ile geçilir ve ne kadar yavaş bir çekim yapacağınız konusunda size tam kontrol sağlar. Kameranızda enstantane hızlarının saniyenin tamamı ya da parçaları olarak gösterildiğine dikkat etmişsinizdir: 1/8sn, 1/160sn ya da 1/250sn gibi. Bu değerler bize perdenin (obtüratör) ne kadar süre açık kalacağını ve böylece sensöre erişen ışığın miktarını belirlememizi sağlar (elbette diyafram ve ISO ile birlikte). Seçtiğiniz f/stop değeri (diyafram açıklığı) lensten ne kadar ışık geçeceğini belirlerken enstantane hızı ise perdenin ne kadar süreyle açık kalacağını belirler. ISO ise sensörün kendisine erişen ışığa karşı ne kadar hassas olacağını belirler. Diyafram ve enstantane hızı birlikte ve orantılı olarak çalışır. Enstantane hızını iki katına çıkardığınızda pozlama üzerinde elde edeceğiniz etki ile diyaframı bir f/stop kıstığınızda elde edeceğiniz etki aynıdır; aynı şekilde enstantaneyi yarıya indirdiğinizde diyaframı bir f/stop kadar açmak da aynıdır. Örneğin, sahneyi okuduğunuzda kameranız size 1/30sn ve f/11 değerlerini veriyor diyelim. Ama size daha sığ bir alan-derinliği ya da hızlı giden bir özneyi dondurmak istiyorsunuz; bu durumda aynı pozlamaya enstantane hızını 1/500sn’ye artırarak ve diyaframı f/2.8 değerine genişleterek erişebilirsiniz. Pozlama aynı olur fakat görüntü büyük oranda farklı olur.

 

   Manuel modda çekim yapmayı planlıyorsanız eğer diyaframın ve enstantane hızının birlikte nasıl çalıştıklarını anlamanız ve bu konuda uzmanlaşmanız önemli. Ancak çekiminizde sizin için enstantane hızı önemliyse enstantane-öncelikli (S veya Tv) modla başlamanızı öneririz, böylece ileri düzey kontrole ge��meden önce bu ikili arasındaki ilişkiyi daha kolay kavrayabilirsiniz. Enstantane-öncelikli modda öncelikle öznenize veya elde etmek istediğiniz etkiye bağlı olarak doğru enstantane hızını girmelisiniz; sonrasında kameranız doğru pozlamayı yakalamak için gerekli olan diyafram (f/stop) değerini otomatik olarak belirler. Pozisyonunuzu değiştirirseniz ışık seviyeleri dalgalanır, pozlama telafisi kullandığınızda ya da ISO değerini değiştirdiğinizde enstantane hızınız aynı kalır fakat pozlamayı doğru tutmak adına kameranız diyafram değerini değiştirir.Pozlama üçlüsünün son parçası ise dikkate değer bir başka fonksiyon olan ISO ayarı. Özneniz için uygun enstantane hızını bulduktan sonra kameranız size bir diyafram değeri atayacak ama ya düşük ışık koşulları sebebiyle bu diyafram çok geniş olursa? Peki daha fazla alan derinliğine ihtiyaç duyuyorken enstantane hızınızı değişmemesi gereken durumlarda diyaframınız daha fazla genişlemiyorsa ne yapacaksınız? Elbette ISO’ya yükleneceksiniz! Eğer yavaş bir enstantane hızı istiyorsanız fakat ISO değeriniz zaten en düşük seviyesindeyse (50 ya da 100 ISO) bu durumda da pozlamayı yapay olarak uzatmak için filtreleme yapmalısınız. ISO değerini azaltarak yapabileceğiniz en iyi şey, enstantane hızını/pozlama süresini iki katına çıkartmaktır.Fotoğraf makinelerimizin en önemli değerlerini temel düzeyde inceledikten sonra şimdi sırada özneleri ele alırken kullanılacak farklı yollar ve dikkat edilmesi gereken faktörler yer alıyor…

 

Yazının devamı 68. sayıda.


Copyright 2016 - Digital SLR Photography